YASAK YAYGINLAŞACAK
Sırasıyla Lara, Belek ve Konyaaltı sahilindeki Beach Park’ın bir bölümündeki plajda devreye alınacak olan sigara yasağı, sigara kullanmayan vatandaşlar tarafından isabetli bir karar olarak yorumlanıyor. Ancak vatandaşlar, yasak kadar yasağın uygulanmasını da istiyor. Kişiler ve işletmeler yasağı delmek için her türlü seçeneği devreye sokarken, sigarayı denetleyen memurların ise elini kolunu bağlayan pek çok yasal gerekçe ve mevzuat, sigara denetimini sekteye uğratıyor.

GAZETECİLER HEDEF GÖSTERİLİYOR!

Dönem dönem medyada çıkan ‘yetersiz denetim’ haberleri sonrası sıklaşan kontrollerde denetim memurları ile işletme sahipleri karşı karşıya gelirken, denetmenlerin; ‘Denetlemeye mecburuz, çünkü gazeteciler genel ihbar türünde haber yapmış’ şeklinde ifadeleri ve denetimin sorumlusunun gazeteciler gibi gösterilmesi, gazetecileri de ceza alan işletmelere karşı hedef konumuna getiriyor. ‘Kanunun yasak getiren maddelerine göre denetime geldik,’ cümlesi yerine, yapılan haberlerle denetim zorunluluğu getirilmiş gibi ifadeler, özel sektör ile basın mensuplarını karşı karşıya gelmesine neden oluyor.

PROJE BAKANLIĞA BAĞLI PLAJLARDA BAŞLADI
Sigara ile mücadelede gösterdiği gayret ve hassasiyetiyle bilinen Antalya Valisi Hulusi Şahin, ‘Dumansız plaj’ uygulamasının önce Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı halk plajlarında hayata geçirileceğini açıkladı. Zamanla sigara içme yasağı pek çok plajda genişletilerek yaygınlaştırılacak, yasak bir süre sonra özel halk plajlarını da kapsayacak boyuta getirilecek. Ancak bakanlığa bağlı plajlardaki görevlilerin yasağı ihlal edenlere karşı nasıl bir tedbir alacağı merak edilirken, ceza kesme yetkisi bulunan kolluk kuvvetlerinin ise sigara içme süresi içinde ihbarlara müdahale etme olanağının olmaması, yasağın önündeki en büyük engellerden biri olarak görülüyor. Öte yandan yasak kapsamındaki plajlarla, sigara içilebilen alanlar arasındaki mesafenin belirsiz olması, yasak kapsamındaki plajın hemen yakınında sigara içilebilme olasılığı, sigara içmeyenler açısından alınması gereken diğer tedbirler olarak göze çarpıyor.

ÖNÜNE GEÇİLEMİYOR!
Yasaklanmış alanlarda sigara yasağı, sigara içenler ve işletmeler tarafından sık sık delinmeye çalışılırken, özellikle işletmeler ihbarlara karşı alternatif tedbirleri de almaya devam ediyor. Özellikle restoran ve kafe yetkililerinin kurduğu WhatsApp gruplarından ihbar ve denetimler anında işletme yetkilileri tarafından paylaşılırken, kolluk kuvvetleri ihbar alanına gelene kadar olan sürede kül tablası, duman, sigara izmariti gibi tüm deliler de ortadan kaldırılıyor. İşletmeler, sigara kullanan müşterileri için kanunen özel alanlar oluşturması gerekirken, çoğu işletme ise alan yetersizliğini öne sürerek sigara içilebilir alanlar oluşturmuyor. İlgili yasağın müşteri kaybına neden olduğunu savunan işletmeler yasağın delinmesine göz yumarken, yüksek cezalarla karşı karşıya kalabiliyor.

ALTERNATİFLER ÜRETİLİYOR!
Kapalı alanlarda sigara içme yasağını işletme yetkilileri kadar müşteriler de deliyor. Özellikle yasağa rağmen sigara içilmesine müsaade eden mekanları tercih eden sigara kullanıcıları, işletme sahiplerinin de alternatif çözümler üreterek yasağı delmesine neden oluyor. Masa dekoru gibi gözüken kül tablaları, en çok kullanılan yöntemlerden biri olarak göze çarpıyor. Diğer bir yöntem ise içerinin belirli aralıklarla havalandırılması ve denetim öncesi masalardaki tüm suç delillerinin kaldırılması.

DENETMENLERİN ELİ KOLU BAĞLANIYOR!

Sigara denetimlerinde teorik olarak kolluk görevlisinin işlem yapabilmesi için ‘ihbar şart değildir’ ifadesi kullanılsa da bu durum uygulamada hukuki engellere takılıyor. Trafik fahri müfettişlerinin kuralı ihlal eden sürücüye ceza kestiği gibi, sigara yasağı uygulanan alanlarda yasağı ihlal edenlere karşı sigara denetçilerini ceza kesmesi, mevzuatlar nedeniyle uygulanabilir olmaktan çıkıyor. Denetim görevlileri ihbar dışında tespit ettiği, tesadüfen gördüğü ihlal üzerine tutanak tutsa bile, bu durum mahkeme eliyle geçersiz kılınabiliyor. Art niyet ve benzeri suçlamalar ile karşı karşıya kalmamak adına ihbar kanallarından gelen şikayetlere yönelen denetmenler, işletmelerin aldığı tedbir nedeniyle de işlem yapmakta zorlanıyor.

RUHSAT İPTALİ CEZASI!

Bir tarafta sigara yasağının ciroları düşürdüğünü savunan işletme yetkileri, diğer tarafta ise sigara dumanından etkilenmek istemeyen, kullanıcı olamayan vatandaşların tercihleri. Öte yandan ise işletmeyi yasağı delmeye zorlayan bazı sigara kullanıcıları. Tüm bu gerçekler ışığında işletmeleri bekleyen ruhsat iptali tehlikesi. Yasağı dört defa ihlal eden ve para cezasına çarptırılan işletmeleri bekleyen en büyük tehlike önce kapatma, ardından gelen ruhsatın iptal edilme riski. Bu durum işletme ve denetim memurları arasında sık sık tartışma yaşamasına neden olurken, konunun siyasete taşınmasını da beraberinde getiriyor. İşletmenin denetim dışı tutulması için nüfuzlu kişilerin işletme sahiplerince devreye sokulma girişimi, denetim ve uygulama alanında kişi ve kurumları da karşı karşıya getiriyor.

ÇELİŞKİLER YAŞANIYOR!
Antalya’da sigara denetimlerinde yaşanan sıkıntılardan biri de ilgili mekânın ‘kapalı alan’ sayılıp sayılmadığı konusu. Bu nedenle kış bahçeleri, pergolalar, branda ve sürgülü cam sistemleri ile çevrili alanlar, yarı açık teraslar hakkında yıllardır yoğun ihtilaf yaşanıyor. İşletmeler bu alanlar için ‘açık alan’ ifadesini kullanırken, denetim ekipleri ise ‘kapalı alan’ değerlendirmesi yapabiliyor. Diğer yandan yargıya taşınan durumlarda mahkemeler, "bir müşterinin sigara içmesi tek başına işletmenin kusurunu ispatlamaz" yönünde değerlendirme içinde bulunabiliyor. Özellikle kapatma ve ruhsat iptalinin oluştuğu durumlarda yaşanan hukuki süreçlerde ise mahkemeler, talep üzerine önceki ihlallerin usulüne uygun ve kesinleşmiş olup olmadığını inceleyerek geçmiş denetimlerin geçersiz kalması yönünde karar verebiliyor. Ankara Batı 2. Sulh Ceza Hâkimliği’nin, bir avukatlık bürosunun 4207 kapsamındaki klasik kamuya açık işletmelerden olmadığı gerekçesiyle verilen cezayı kaldırması, bu tür kararlar denetim ekiplerinin "burası gerçekten kamuya açık alan mı?" sorusunda daha dikkatli olmaya zorluyor.

SAĞLIĞI TEHDİT EDİYOR!
Sağlık uzmanları, sigara içilen alanların her geçen gün azaltıldığı günümüzde en önemli sorunun sigara alışkanlığının önüne geçilememesinde olduğunu savunuyor. Alınan tüm tedbirlere rağmen artan sigara kullanımı insan sağlığını da tehdit ediyor. Tütün dumanında bulunan zararlı kimyasallar, başta akciğerler olmak üzere kalp ve damar sistemi üzerinde ciddi hasarlara yol açabiliyor. Sigara kullanımı; akciğer kanseri, KOAH, kalp krizi ve felç gibi birçok hastalığın riskini artırıyor. Uzmanlar, sigaranın bağışıklık sistemini zayıflatarak vücudu enfeksiyonlara karşı daha savunmasız hale getirdiğine de dikkat çekerken, uzun süreli kullanımında ise nefes darlığı, kronik öksürük ve fiziksel performansta düşüşe neden olduğu belirtiliyor, erken ölümlerin önemli nedenlerinden biri olduğunu vurguluyor.


Kaynak: Akdenizde Yeni Yüzyıl - Murat Seyirci